Over de overgang heb ik inmiddels heel wat gesproken en gelezen. Hoewel er op internet veel informatie te vinden is, vind ik het leuk om mijn kennis te delen met de lezers van deze site. Voor de bronnen: zie onderaan.

Vraag 1 Wanneer (en hoe) begint de overgang?
Gemiddeld begint de overgang bij 45 jaar. Bij de gemiddelde Nederlandse vrouw stopt de menstruatie als ze bijna 52 jaar is. Voordat het zover is, zijn de hormonen al tenminste 7 jaren aan het rommelen. Langzaamaan worden er minder vrouwelijk hormonen (oestrogeen en progesteron) geproduceerd, maar dat verschilt ook weer per cyclus. De eerste klachten die zich aandienen (gemiddeld rond je 45ste verjaardag), worden lang niet door alle vrouwen opgemerkt. Het zijn vage klachten: labiel, niet lekker in je vel zitten, melancholiek zijn, depressiviteit, concentratievermindering, duizelig en onhandig kunnen zijn, verward denken, vergeetachtigheid. Niet iedereen heeft deze klachten, en je hoeft ze ook niet allemaal te krijgen.

Vraag 2 Wat is de overgang?
De overgang is de periode waarin je lichaam geleidelijk stopt met de maandelijkse productie en rijping van eicellen en zich instelt op een nieuw (hormonaal) evenwicht. Het is een ingrijpend proces dat je ook geestelijk raakt. Het confronteert je met je vrouw zijn en met het ouder worden. De overgangsklachten worden vooral veroorzaakt door de schommelingen in de hoeveelheid vrouwelijke hormonen (oestrogenen en progesteron) en mannelijke hormonen (mn testosteron). In de allereerste fase (je cyclus is nog min of meer normaal) heb je vooral last van een verhoogde hormoonspiegel, en in de latere fase (nadat je menstruatie is gestopt) heb je te dealen met de constante lage oestrogeenspiegel.

Vraag 3 Wat zijn de belangrijkste klachten?
Klachten die zich kúnnen voordoen zijn: Opvliegers; Nachtzweten (dit zijn nachtelijke opvliegers); Hartkloppingen (soms na een opvlieger, maar ook soms vanuit een rustsituatie); Gestoorde slaap; Onregelmatige menstruatie; Hoofdpijn (mn de vrouwen die gevoelig zijn voor lage oestrogeenspiegels); Vleesbomen; Concentratievermindering (door verminderd serotonine); Geheugen: vergeetachtig; Stress; Stemmingswisselingen; Labiliteit; Verward denken; alsof je in de mist loopt met een hoofd vol watten; gewrichtspijnen; spierpijnen; tintelen en rusteloze benen. Nb De klachten verdwijnen zeer geleidelijk na de menopauze (na je laatste menstruatie). Het is heel gewoon wanneer vrouwen jaren na de menopauze nog klachten hebben.
Klachten die vooral spelen rond en vanaf de menopauze (als de oestrogeenspiegels blijvend laag zijn): Droge vagina: (een groot deel van de vrouwen); Pijn aan de vulva (uitwendig geslacht): jeuk, branderig, droogheid; Urine-incontinentie: weefsels van je urinewegen worden droger en dunner, spieren verliezen hun kracht. Urine buis heeft moeite om urinestroom tegen te houden; Vaak moeten plassen; Blaasontstekingen; Huidveranderingen: rimpelen en verslappen; Haarveranderingen: dunner en brozer; Gewichtsveranderingen: meer rond je taille. Je lichaam is minder vergevingsgezind tov slechte eet- en sportgewoonten.

Vraag 4 Krijgt iedereen klachten?
Uit onderzoek blijkt dat van de Nederlandse vrouwen 20 procent geen klachten heeft, 35 procent lichte tot matige klachten heeft; En ongeveer 45 procent te maken krijgt met hevige klachten. De klacht waar bijna alle vrouwen (85 procent) mee gaan kampen betreft de opvliegers. Deze beginnen gemiddeld zo’n 3 maanden voor de laatste menstruatie en blijven komen tot 3 jaar na de laatste maanstonde.

Vraag 5 Wat is een opvlieger?
Een opvlieger lijkt op een stressreactie. De aanleiding is een daling van het oestrogeen (hormoon). Dat wordt opgemerkt door je hersenen. En die reageren alsof er een bedreiging is: ze laten een stoot (nor)adrenaline produceren waardoor je bloeddruk omhoog gaat, je hart sneller gaat kloppen en je bloedvaten worden verwijd. Het gevolg is de hittestroom die je voelt (“mijn lichaam staat in brand”) en meestal een behoorlijk aantal zweetdruppels her en der.

Vraag 6 Waar word ik zo moe van?
Moeheid is een veel voorkomende klacht in deze periode. Het kan een rechtstreeks gevolg zijn van de hormoonschommelingen (mn door de progesteronschommelingen), maar het komt natuurlijk ook door je gestoorde slaap. Het slechte slapen wordt op zijn beurt veroorzaakt door de opvliegers (nachtzweten) maar ook rechtstreeks doordat je over minder oestrogeen en serotonine beschikt. Verder worden er, m.n. bij post-menopauzale vrouwen (wanneer de vrouwelijke hormoonspiegel laag is), minder goed vitaminen en mineralen opgenomen. Een tekort aan het vitamine B-complex veroorzaakt extra vermoeidheid.

Vraag 7 Waarom krijg ik haar op mijn kin?
Doordat de oestrogeenspiegels dalen (vrouwelijk hormoon) heb je naar verhouding een teveel aan mannelijke hormonen (androgenen) met name het hormoon testosteron doet dan zijn werk. Dit veroorzaakt het vetweefsel op je taille, dat je haar dunner wordt dat je enige snorharen krijgt, en het kan veroorzaken dat je bloeddruk omhoog gaat en het cholesterol stijgt. Het heeft ook een positieve keerzijde: door dit testosteron neemt de zin in seks toe..

Vraag 8 Hormoontherapie, zal ik het doen?
Het merendeel van de overgangsklachten wordt veroorzaakt door de verlaging van de hoeveelheid oestrogenen in je lichaam. Als je veel klachten hebt kun je proberen dit niveau op te krikken door stoffen die eenzelfde werking hebben, door plantaardige oestrogeenachtige stoffen of door medicijnen waarin bepaalde combinaties van hormonen zitten. Heb jij veel klachten: ga naar je huisarts en/of een overgangsconsulent. Er is echt goede informatie beschikbaar over de mogelijkheden en de risico’s. Het risico op borstkanker loop je niet een twee drie, zeker niet als je niet járenlang aan de hormonen gaat.

Vraag 9 Gaat mijn libido per se achteruit?
Het is geen wetmatigheid dat jouw libido (zin in seks) achteruit gaat tijdens de overgang. De hormonale schommelingen kunnen wel dat effect hebben Er gebeurt zoveel in je lichaam, waardoor veel vrouwen behoefte hebben aan geborgenheid, maar geen zin hebben in sex.. Na de overgang, wanneer je relatief over meer testosteron (mannelijk hormoon) beschikt neemt de lust vaak weer toe. Tips: neem klachten zoals een droge vagina, pijn bij het vrijen, serieus en pak ze aan! (er zijn goede gels bijvoorbeeld).Laat je niet nekken door moeheid: neem extra rust, doe een middagdutje, tank bij in het weekend. Probeer tevreden te zijn over jezelf en je uiterlijk. Doe eventueel wat meer aan sport en verwennerij zoals een wandeling of de sauna.

Vraag 10 De kilootjes vliegen er aan, hoe komt dat?
Doordat je minder oestrogeen produceert heb je een tragere spijsvertering en daarmee een tragere verbranding. Met de oestrogeenschommelingen, schommelt ook de suikerspiegel. Een lage suikerspiegel geeft behoefte aan zoete spijzen. Als je meer zoet eet, neemt de nemen de schommeling in de suikerspiegel nog meer toe. Waardoor je nog meer behoefte krijgt aan “zoet”. Met name dit mechanisme is er debet aan dat vrouwen zeggen “help ik dij uit”! Door het testosteron (mannelijk hormon) verdeelt het vet zich op andere wijze over je lichaam (meer op de taille). Naast wellicht wat meer bewegen is het van belang niet teveel “slechte/zoete” tussendoortjes te eten! Neem dan liever een stuk fruit, een plakje peperkoek of een rijstewafel.

Vraag 11 Wat is het verband tussen de overgang en hart- en vaatziekten?
Door de afname van oestrogeen neemt de kans op hart- en vaatziekten toe! Oestrogeen heeft je altijd een soort bescherming gegeven tegen hogere bloeddruk en een hoger cholesterol gehalte. Nu houdt dat op. De kans op hart/vaatziekte is vier keer zo groot als de kans op borstkanker. Let op je cholesterol dus!

Vraag 12 Botontkalking, wat is dat en wat is mijn risico?
In Nederland hebben zo’n 400.000 vrouwen last van botontkalking (osteoporose). Naarmate je ouder bent, loop je meer kans dat je het krijgt. Besteed er aandacht aan! Bedenk dat de kans dat je osteoporose krijgt groter is dan je kans op borst, eierstok, en baarmoederkanker tezamen. Van belang is de stevigheid van je botten. Als je tot je 30ste gezond hebt geleefd, beschik je waarschijnlijk over sterke botten. Maar dat is ook genetisch bepaald. De botafbraak gaat het snelste in de periode na de menopauze (de laatste menstruatie). Na de overgang vertraagt het weer wat. Daarom heb je boven je 50ste meer calcium nodig (120 mg). Bij te lage calcium toevoer wordt calcium uit je botten gehaald om het niveau in het bloed op te krikken. Voor goede opname is daarnaast vitamine D nodig en magnesium. Oestrogeen (vrouwelijk hormoon) helpt erg bij dit proces. Vandaar dat bij de lage oestrogeenspiegels in de overgang er meer kans is op osteoporose.
Een paar tips: stoppen met roken; niet of met mate alcohol; bewegen, vooral in de buitenlucht voor de opname van vit. D!!!; denk aan zure melkproducten, sojamelk en groentes; geen koolzuurhoudende drankjes; hoogstens 3 koppen koffie per dag; geen rood vlees.

Vraag 13 Hebben mannen ook een overgang?
Bij mannen kan men ook spreken van een overgang. Rond de leeftijd van 50 jaar maken mannen dezelfde life-events mee als vrouwen: het ouder worden, kinderen die het huis uit gaan, de vraag of men nog wel aantrekkelijk is en maatschappelijk nog meetelt. Dit kan leiden tot een psychische gesteldheid die lijkt op de overgang bij vrouwen. De daling van de hormonen vindt bij mannen gemiddeld 10 jaar later plaats. Het gaat dan vooral om daling van het mannelijk hormoon testosteron. Dit kan er onder andere toe leiden tot de man minder behoefte krijgt aan seks.

enkele weetjes
Uit NIPO onderzoek blijkt: 82 procent van de Nederlandse vrouwen blij is met het einde van de menstruatie. Op dit moment zijn er ieder jaar meer dan 1 miljoen vrouwen in de overgang. Wanneer jouw menstruatie stopt is voor 85 procent genetisch bepaald. Zo blijkt uit onderzoek van het UMC Utrecht en de universiteit van Wageningen.
Je zelfbeeld en zelfvertrouwen heeft invloed op de mate waarin je klachten krijg: Het minste last van de overgang hebben positief ingestelde zelfverzekerder vrouwen met veel sociale contacten. Ook blijkt dat kinderloze vrouwen minder moeite hebben met de overgang
Voor de bovenstaande vragen-en antwoorden heb ik vooral gebruik gemaakt van de boeken Menopauze voor Dummies, en De Nieuwe Vrijheid (zie de rubriek Gelezen in het menu). Ook heb ik hulp gehad van Ciel Rothuizen, overgangsconsulent te Arnhem.waarvoor dank.

Tot slot

Over de overgang is veel informatie te vinden op het internet. Je kunt er lezen wat er precies gebeurt in je lichaam, welke klachten je eventueel kunt ervaren en er zijn vele tips te vinden over pilletjes en poedertjes die je klachten kunnen verminderen.
In de openbare bibliotheek hebben ze ook een hele plank met boeken over de overgang.
Ik heb er diverse gelezen. De meeste indruk maakten op mij:

• De nieuwe vrijheid. Alles wat je wilt weten over de overgang en daarna.
  Geschreven door Marjan Hopman (2004).
  Dit is een tamelijk recent boek. De auteur heeft haar best gedaan om verantwoorde informatie te verzamelen. Ze is helder over haar bronnen en nuchter in de besprekingen.
  Alle mogelijke klachten en een aantal remedies staan op een rij. Ze sluit af met een aantal interviews met bekende Nederlanse vrouwen.
• Menopauze voor Dummies.
  Een uitstekend boek voor als je er nog wat dieper op in wilt gaan.
  Je leert alle relevante hormonen kennen en wordt meegenomen in de discussies over hormoontherapie, borstkanker, botontkalking. Een tamelijk medisch verhaal, maar zeer begrijpbaar. Vond ik.
• Het gaat over.
  Door Nicolien Reith (2005).
  In 126 vragen en antwoorden komen allerlei aspecten aan bod. Zeer to the point, relevante vragen, korte heldere antwoorden. In een avondje weet je waar je aan toe ent.
• De overgang als bron van kracht.
  Het bekende boek van Christiane Northrup (2001).
  Dit is een categorie apart. Ze beschrijft het totale proces van lichamelijke en geestelijke verandering –zeer uitgebreid met vele tips en waarschuwingen- en bedt dat in in haar eigen filosofie omtrent vrouwelijkheid.
  Het is een waardevol boek vanwege zijn volledigheid. Je moet wel een doorzetter zijn. Ze vertelt ook veel over haar eigen leven en proces (zo vind ik het niet zo prettig te lezen hoe ze haar (ex)man afkraakt) en soms is het een beetje zweverig. Maar zeker wel inspirerend.
• Meer informatie zie de websitemenopauzeklik hier